پایان عصر قراردادهای انحصاری طولانیمدت
بر اساس حکم قاضی آمیت مهتا (Amit Mehta) از دادگاه منطقهای کلمبیا که روز جمعه صادر شد، گوگل موظف است تمامی توافقنامههایی که موتور جستجوی این شرکت را به عنوان گزینه پیشفرض روی دستگاهها قرار میدهند، به صورت سالانه بازبینی و مجدداً بر سر آنها مذاکره کند. این حکم مستقیماً قراردادهای چند میلیارد دلاری گوگل با شرکای کلیدی نظیر اپل و سامسونگ را هدف قرار میدهد.
این حکم قضایی، پیامد مستقیم محکومیت گوگل در پرونده جنجالی ضد انحصار (Antitrust) در سال ۲۰۲۴ است؛ جایی که دادگاه تایید کرد گوگل به طور غیرقانونی بازار جستجوی آنلاین و تبلیغات مرتبط با آن را در انحصار خود درآورده است. تا پیش از این، گوگل با پرداخت مبالغ هنگفت (که طبق گزارشهای مالی افشا شده در دادگاه، تنها به اپل سالانه حدود ۲۰ میلیارد دلار پرداخت میکرد)، جایگاه خود را روی آیفونها و گوشیهای اندرویدی برای سالهای متمادی تضمین میکرد.
فرصت تنفس برای رقبای هوش مصنوعی
قاضی مهتا در تشریح حکم خود که جزئیات آن برای دسامبر ۲۰۲۵ لازمالاجرا خواهد بود، اعلام کرد: «الزامِ فسخ قطعی قراردادها پس از یک سال، برای اجرای قوانین ضد انحصار ضروری است.» هدف اصلی این تصمیم، باز کردن فضا برای رقبای قدرتمند و چابک، بهویژه شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی مولد (Generative AI) است تا بتوانند برای تصاحب جایگاه موتور جستجوی پیشفرض وارد رقابت شوند.
این حکم مکمل دستور دیگری است که در ماه سپتامبر 2025 صادر شد و گوگل را ملزم میکرد بخشی از دادههای رتبهبندی جستجوی خود را با رقبا به اشتراک بگذارد. اگرچه گوگل همچنان میتواند برای حفظ جایگاه خود پول پرداخت کند، اما الزام به مذاکره مجدد سالانه، قدرت مانور این شرکت برای حفظ انحصار طولانیمدت را به شدت کاهش میدهد.
مطلب مرتبط: چرا سئو برای کسب و کار شما مهم است؟
خیزش رقبا؛ از OpenAI تا مایکروسافت
این تحولات حقوقی در حالی رخ میدهد که گوگل تحت فشار بیسابقهای از سوی رقبا قرار دارد. گزارشهای اخیر حاکی از آن است که OpenAI با رهبری سام آلتمن، اخیراً مرورگر اختصاصی خود با نام اطلس (Atlas) را معرفی کرده که بر پایه رابط کاربری چتجیپیتی (ChatGPT) بنا شده است. تحلیلگران معتقدند که عدم سوددهی مستقیم مدلهای زبانی بزرگ، شرکتهایی مانند OpenAI را به سمت بازار پرسود جستجو و مرورگرها سوق داده است.
علاوه بر این، بازیگران دیگری نیز برای تصاحب جایگاه پیشفرض مرورگرها دندان تیز کردهاند:
- Perplexity AI: با مرورگر جدید خود موسوم به Comet
- مایکروسافت: با ادغام هوش مصنوعی Copilot در مرورگر اج (Edge)
- Opera: با مرورگر Opera One و دستیار هوش مصنوعی داخلی Aria
واکنش گوگل و چشمانداز آینده
گوگل که در ماه سپتامبر 2025 توانست به سختی از حکم اجباری برای فروش مرورگر کروم بگریزد، اعلام کرده است که نسبت به چندین حکم ضد انحصاری، از جمله موارد مربوط به پلی استور و سلطه بر بازار جستجو، درخواست تجدیدنظر خواهد کرد.
هنوز گوگل و وزارت دادگستری آمریکا (DOJ) به درخواستها برای اظهار نظر فوری پاسخ ندادهاند، اما کارشناسان معتقدند که الزام به رقابت سالانه میتواند هزینههای حفظ جایگاه پیشفرض را برای گوگل افزایش داده و حاشیه سود این شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.
منبع
Judge orders Google to rebid for default search deals every year in a major antitrust blow